| بررسی ابعاد آسیب طلاق حجت الاسلام محمدسعیدجواهری به گزارش پایگاه اطلاع رسانی اداره کل امور فرهنگی و اجتماعی قوه قضاییه (آفاق)، در این نشست که معاون فرهنگی اجتماعی مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری و مدیرکل دفتر پیشگیری از آسیب های بهزیستی نیز حضور داشتند، آثار گوناگون طلاق بر فرد، خانواده و جامعه بررسی و تبیین گردید و بر ضرورت مهار رشد طلاق و پیشگیری از آسیب های ناشی از آن تاکید شد. در ادامه مشروح این نشست و پرسش و پاسخ های مطرح در آن را می خوانید. برنا: با توجه به آمارهایی که از طلاق داده می شود، به نظر می رسد روند طلاق در کشور روبه افزایش است، نظرتان در این مورد چیست؟ حجت الاسلام جواهری: طلاق پدیده ای دیرینه و همزاد اصل ازدواج است. ما ناگزیر هستیم به علت ضرورت های انکار ناپذیر اصل طلاق را بپذیریم. از نظر مبانی اسلامی هم طلاق به عنوان امری غیر حرام اما نکوهیده معرفی شده است. در روایات داریم که نزد خداوند هیچ بنایی محبوبتر از ازدواج و هیچ چیز منفورتر از طلاق نیست. اما آن موضوعی که باید به آن توجه داشت، این است که در دهه های اخیر بحث افزایش نرخ طلاق در کل دنیا به عنوان یک بیماری عمومی قرن حاضر مطرح است. تصور نکنیم موضوع طلاق فقط در رابطه با ایران است؛ چراکه بعضا این طور مطرح می کنند که طلاق بعد از انقلاب اسلامی رشد داشته است. گرچه آمار و ارقام قبل از انقلاب کمتر در دسترس است اما با مراجعه به برخی منابع می بینیم که موضوع رشد طلاق در 6 ماهه سال 43 حدود 27 هزار طلاق ثبت شده است و در 6 ماهه سال بعد حدود 708 مورد به این عدد و رقم افزوده شده است. براساس همین آمار در سال یاد شده در شهر تهران حدود 5 هزار و 50 طلاق انجام گرفت و از سال 46 به بعد آمار طلاق در ایران روبه افزایش بوده است به طوری که در برخی از برهه های زمانی از هر 4 ازدواج یک مورد به طلاق منجر شده است. حتی در سال 53 از هر هزار ازدواج 290 مورد طلاق داشتیم. اما باید گفت در سال 57 تا 60 به علت افزایش بار ارزشی و اخلاقی در جامعه طلاق با کاهش یک تا 3 درصدی مواجه بوده است و از دهه 60 به بعد دوباره با رشد طلاق مواجه بودیم. آمار قبل از انقلاب از این لحاظ مهم است که بعضا اظهار نظرهایی راجع به آمار طلاق می کنند و قصد سیاه نمایی دارند. بنابراین موضوع طلاق یک مسئله جهانی است به طوریکه آمریکا، اولین کشوری است که مسئله طلاق در آنجا به طور جدی مطرح است و کشورهای اروپایی همه درگیر معضل طلاق هستند و نکته دیگر اینکه شرایط اجتماعی، سیاسی و اقتصادی تاثیر بسیاری بر افزایش آن دارد. با این وجود وقتی خانواده دچار انقطاع شود، کیفیت زندگی سالم در جامعه از بین می رود. برنا: با توجه به آمارهایی که ارائه شد، شما فکر می کنید الان زنگ خطر برای جامعه ما در ارتباط با پدیده طلاق به صدا درآمده است؟ حجت الاسلام جواهری: در جامعه ارزشی و انقلابی خودمان یک مورد طلاق را هم زیاد می دانیم. باید برنامه ریزی کنیم که طلاق در شرایط ویژه و آخرین درمان برای مشکلات خانوادگی باشد. اما اگر فکر و فرهنگ جامعه این نبود ودر اولین تنش زندگی زناشویی مرد و زن به فکر طلاق افتادند، این نشان از ضرورت و نیاز جامعه به توسعه فعالیت فرهنگی و آگاه سازی عمومی دارد. برنا: هم اکنون به این مرحله رسیده ایم؟ حجت الاسلام جواهری: طلاق یک آسیب اجتماعی بسیار مهم است که منشأ آسیب های بسیاری خواهد شد و خود پدیده طلاق هم از اعتیاد، فقر، بیکاری، مشکلات معیشتی، فساد اخلاقی ایجاد می شود که باید برای آن در جامعه کنونی برنامه ریزی کنیم. برنا: چرا آمار طلاق های توافقی بالاست؟ حجت الاسلام جواهری: در طلاق های توافقی تشریفات قانونی کمتر است. گاهی یک روزه این طلاق انجام می گیرد. طلاق یک طرفه برای به توافق رسیدن به ویژه در رابطه با مهریه ها ی سنگین بسیار زمان بر است. قانون از نظر قاضی برای همه مراجعین یکسان است. گاهی مصلحت ایجاب می کند و خود قانونگذار برنامه ای را اتخاذ می کند که زن یا مرد به راحتی کانون خانواده را بهم نزنند. برنا: با این وجود شما می گویید قوانین احتیاجی به بازنگری ندارند؟ حجت الاسلام جواهری: نه، اتفاقا قوانین بازنگری می خواهد. ما در قوانین موجود نظام خانواده را یکجا ندیده ایم. باید قوانین منسوخ را شناسایی کنیم و نوعی اجمال و ابهام زدایی از قوانین داشته باشیم. ما معتقد به بازنگری قانون در مسیر جامعیت بخشی آن هستیم و در لایحه حمایت از خانواده یک بند بسیار مهم آورده شده است که زن و مرد قبل از آنکه برای طلاق به دادگاه خانواده مراجعه کنند با یک مشاور خانواده جلسه داشته باشند. این موضوع موجب می شود که میزان طلاق ها در کشور کاهش پیدا کند. برنا: اما به نظر می رسد این قانون باید قبل از ازدواج اجرا شود. حجت الاسلام جواهری: اداره کل فرهنگی و اجتماعی قوه قضاییه تفاهم نامه ای با سازمان بهزیستی منعقد کرده است که طی آن آموزش مهارتهای زندگی قبل از ازدواج الزامی شود. همینطور با سازمان ثبت مذاکراتی داشتیم که قبل از ازدواج ارائه گواهی آموزش مهارت های زندگی را به این سازمان تحویل دهند. در حال برنامه ریزی هستیم که آموزش های مربوط به مهارت های زندگی به طور فراگیر و دارای پشتوانه قانونی به زوج های جوان ارائه شود. برنا: بعضی از خانم ها معتقدند نگاه دادگاه های خانواده به آنها سختگیرانه است و توقع دارند در این نگاه و نحوه اجرای قوانین بازنگری انجام شود، نظر شما چیست؟ حجت الاسلام جواهری: یکی از آفت ها در بررسی کارشناسانه این مسائل نگاه جنسیتی به آن است. این آفت همیشه وجود داشته است. ما باید بنیان خانواده را تحکیم کنیم. نگاه دادگاه ها نسبت به زنان سختگیرانه نیست. واقعیت این است که دادگاه ترازوی اجرای قانون است وقضات هم باید در همان چارچوب عمل کنند. شما اگر به آمار طلاق ها نگاه کنید، متوجه می شوید حدود 60 تا70 درصد درخواست طلاق های توافقی و حدود 20 درصد طلاق های یک طرفه از ناحیه خانم هاست. اصل درخواست طلاق از ناحیه مردها شاید کمتر از 20 درصد باشد. این درخواست معنایش این نیست که مرد خواهان طلاق نیست. آنها هم درخواست برای طلاق می کنند، اما زنان به علت روحیه حساس تر بیشتر برای طلاق مراجعه می کنند. سختگیری به این معنا که در ذهن برخی خانم ها هست در دادگاه ها وجود ندارد. قضات می خواهند فرصتی برای تامل و فکر بیشتر برای زنان و مردان ایجاد کنند. در طلاق های یک طرفه اگر بحث زمان مطرح می شود به این علت است که افراد سریع و احساساتی تصمیم گیری نکنند. برنا: بر پایه بررسی های قوه قضائیه مهمترین علت های طلاق چیست؟ حجت الاسلام جواهری: معمولا چندین عامل در خانواده موجب طلاق می شود. بحث ازدواج تحمیلی، اختلاف سنی بالا، نداشتن تفاهم فرهنگی و اخلاقی ،عشق های خیابانی، سطحی نگری، عدم پرداخت نفقه، اعتیاد، دخالت اطرافیان، توقعات بالای زن و مرد در زندگی، وجود فرهنگ تجمل گرایی ومادی گری، بددلی و سوءظن ، روابط نامشروع، فساد اخلاقی، بیمارها، از عواملی است که منجربه عدم تمکین، ناسازگاری و بداخلاقی در زوجین می شود و در نهایت آنها برای طلاق به دادگاه خانواده مراجعه می کنند. نکته بسیار مهم در طلاق این است که قبح طلاق در جامعه مخدوش شده است ، که این یک خطر است. اگر یک سستی در وجدان جمعی به وجود آید و مردم طلاق را مهم تلقی نکنند در اینجا باید به طور جدی وارد شد. با این وجود می توان گفت بهترین ازدواج، ازدواجی است که زن و مرد با هم کفو و از نظر تحصیلات، زیبایی، ارزش ها، سلیقه ها، خانواده ها و سطح فرهنگی هماهنگ باشند. این نوع ازدواج ثباتش هم بیشتر است.بررسی های ما نشان می دهد ازدواج فامیلی کمتر به طلاق منجر می شود و ازدواج خیابانی خیلی زودتر دچار گسست می شود. بحث رواج فرهنگ غربی، مهاجرت و بی توجهی هم از دیگر عوامل در بروز طلاق است. برنا: در پژوهش های شما چه عواملی به عنوان عوامل طلاق مورد توجه قرار گرفته است؟ حجت الاسلام جواهری: عدم تفاهم اخلاقی، دخالت اطرافیان، خشونت و بدرفتاری، عدم پرداخت نفقه، عدم شناخت کافی زوجین قبل از ازدواج، فقر، اعتیاد، بدگمانی، هوس بازی و فساد، توقعات نابجا معاشرت با افراد ناباب از مهمترین عوامل طلاق است. برنا: طلاق بیشتر در چه طبقاتی رخ می دهد؟ حجت الاسلام جواهری: بحث طلاق در همه طبقات مطرح است. مختص طبقه خاص نیست؛ اما در طبقات میانی ای طلاق بیشتر رخ می دهد.
|
|
منابع سایت آفاق |
|